Praski przemysł

Fabryka Obrabiarek Precyzyjnych “Avia”

W 1902 roku na słabo zabudowanym terenie, w części Pragi zwanej Michałowem zakupiono działkę i postawiono drewniane pomieszczenia Fabryki Maszyn Precyzyjnych L. Nowiński. Produkowała ona maszyny dla przemysłu tytoniowego. Po wojnie, w 1918 roku fabryka przygotowywała maszyny dla powstałego Polskiego Monopolu Tytoniowego.
W 1924 roku właściciel fabryki - Lucjan Nowiński postanowił zmienić profil produkcji. W październiku tego roku na budynku fabryki przy Siedleckiej zawieszono nowa tablicę, informującą, że mieści się tam Wytwórnia Maszyn Precyzyjnych AVIA. Inicjatorem utworzenia spółki był inżynier Mieczysław Kośminski, który zaprosił do współdziałania Włodzimierza Szomańskiego i Bronisława Szybowskiego. Firma rozpoczęła wtedy wytwarzanie urządzeń na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. W 1926 roku rozpoczął się nowy okres działalności Avii, coraz ściślej związany z lotnictwem. W listopadzie 1927 roku, na podstawie dokumentacji odkupionej od inż. Władysława Zalewskiego powstał prototyp pierwszego polskiego silnika samolotowego - “Avia” WZ-7.
W 1939 roku Avia czterokrotnie zwiększyła stan zatrudnienia w stosunku do 1930 roku - w fabryce pracowało 1000 osób, w tym 100 z dyplomami wyższych uczelni technicznych. Avia dysponowała własnym biurem studiów oraz laboratorium chemicznym i mechanicznym.
W październiku 1939 roku wytwórnia została podporządkowana niemieckiej firmie Mechanische Werkstätte Neubrandenburg - produkowano w niej wyrzutniki bombowe, a liczba pracowników powiększyła się do 1800 osób (w okresach nasilonej produkcji nawet 3000). W 1944 roku Avia legła w gruzach, odbudowę rozpoczęto w październiku, gdy na Pradze nie było już Niemców.
Po wojnie dawny właściciel musiał rozstać się z firmą. W 1946 roku fabryka została upaństwowiona, zmieniły się też zadania - remontowano obrabiarki, produkowano maszyny dla przemysłu tytoniowego oraz przyrządy tokarskie i wiertarskie. W 1960 roku wytwórnia otrzymała nazwę “Fabryka Obrabiarek Precyzyjnych AVIA”, którą zachowała do dnia dzisiejszego. W 1998 roku, po prywatyzacji, firma została przekształcona w Spółkę Akcyjną.

Zakłady “Pollena-Uroda” (ul. Szwedzka)

W 1896 roku zakład rozpoczął produkcję mydła, farb, pasty do butów i wosku jako Towarzystwo Akcyjne Produktów Chemicznych “Praga”, a w okresie międzywojennym jako fabryka Schichta (ze znakiem firmowym przedstawiającym wizerunek skaczącego jelenia). Do II wojny zakład zmieniał właścicieli kilkakrotnie, choć asortyment wyrobów pozostawał wciąż ten sam. Po wojnie fabryka najdłużej wchodziła w skład “Polleny”. W 1991 roku rozpoczęto prywatyzację przedsiębiorstwa. Obecnie w starych halach fabrycznych mają powstać lofty, zachowany ma być również komin fabryczny.

Warszawska Wytwórnia Wódek “Koneser” *ul. Ząbkowska)

Budowę kompleksu zabudowań z czerwonej cegły w miejscu, gdzie w latach 1770-1889 stały rogatki ząbkowskie rozpoczęto w 1897 roku z inicjatywy polsko-rosyjskiego Warszawskiego Towarzystwa Oczyszczania i Sprzedaży Spirytusu. Rozwój firmy nastąpił w okresie międzywojennym, zatrudniano wówczas około 400 pracowników. Po uzyskaniu niepodległości w 1918 roku i wejściu w życie ustawy o monopolu państwowym powstała Państwowa Wytwórnia Wódek Nr 1 w Warszawie. Wśród wielu gatunków wódek produkowano tutaj Wyborową (od 1927) i Luksusową (od 1928). W czasie wojny budynek uległ zniszczeniu, jednak produkcję wznowiono juz w kwietniu 1946 roku. Obecnie budynek jest wpisany do rejestru zabytków, a pomieszczenia udostępniane są artystom (m.in. pracownie, galerie, oraz Teatr Wytwórnia).
Cały kompleks zajmuje 50 tys. metrów kwadratowych powierzchni (czyli prawie połowa Starówki).

Instytut Tele- i Radiotechniczny

Instytut ma siedzibę przy ulicy Ratuszowej 11. Rozpoczął swą działalność w kwietniu 1934 roku jako Państwowy Instytut Telekomunikacyjny. W 1935 zorganizowany został dział telewizji, który był pierwszą taką polską placówką i jedną z pierwszych w świecie. Prace nad telewizją wznowiono w 1947 roku - właśnie stąd nadawano pierwsze po zakończeniu II wojny światowej audycje telewizyjne, a 25 października 1952 - pierwszy program półgodzinny.
Przed budynkiem stoi popiersie profesora Janusza Groszkowskiego, długoletniego dyrektora Instytutu. Jego imieniem jest nazwana także biegnąca obok ulica.

Leave a comment

0 Comments.

Leave a Reply


[ Ctrl + Enter ]